Εγκέφαλος αυτοκινήτου
τι κάνει και πώς γράφεται

Ο εγκέφαλος είναι ένας μικρός υπολογιστής μέσα σε μεταλλικό κουτί, συνδεδεμένος με όλους τους αισθητήρες και τους ενεργοποιητές του κινητήρα. Πολλές φορές το δευτερόλεπτο διαβάζει πόσο αέρα μπαίνει, τις στροφές, τη θέση του γκαζιού, τη θερμοκρασία νερού και αέρα, την πίεση στην πολλαπλή και το σήμα του αισθητήρα λάμδα.

Με αυτά τα στοιχεία κοιτάει τους χάρτες του, δηλαδή πίνακες με τιμές για κάθε συνδυασμό στροφών και φορτίου, και αποφασίζει τρία βασικά πράγματα: πόσο καύσιμο θα ψεκάσει, πότε θα ανάψει ο σπινθήρας (προπορεία) και, στους turbo κινητήρες, πόση πίεση θα δώσει η τουρμπίνα. Ελέγχει επίσης ρελαντί, μεταβλητό χρονισμό, βεντιλατέρ, κόφτη στροφών και τα όρια ροπής που ζητάει το κιβώτιο.

Στα σύγχρονα αυτοκίνητα ο εγκέφαλος κινητήρα δεν δουλεύει μόνος του. Μιλάει μέσω CAN με τον εγκέφαλο του κιβωτίου, το ABS, το ESP και το ταμπλό. Γι' αυτό μια αλλαγή στον κινητήρα πρέπει να ταιριάζει και με τα υπόλοιπα συστήματα.

Ο κατασκευαστής γράφει ένα πρόγραμμα για όλες τις αγορές, για κάθε ποιότητα καυσίμου, για κάθε κλίμα και για οδηγούς που μπορεί να μην κάνουν ποτέ σέρβις στην ώρα τους. Συχνά το ίδιο μοτέρ πουλιέται σε δύο ή τρεις εκδόσεις ισχύος, και η διαφορά είναι μόνο στο λογισμικό.

Αυτό αφήνει περιθώριο, ειδικά στους turbo κινητήρες. Ένα σωστό πρόγραμμα αξιοποιεί αυτό το περιθώριο για το συγκεκριμένο αυτοκίνητο, με την κατάσταση και τις μετατροπές που έχει, και όχι με ένα αρχείο φτιαγμένο για «όλα».

Η πρώτη δουλειά είναι να αναγνωρίσουμε τον εγκέφαλο: κατασκευαστή (Bosch, Siemens/Continental, Delphi, Denso, Marelli κ.ά.), οικογένεια και έκδοση λογισμικού. Από αυτό εξαρτάται πώς θα διαβαστεί.

Από το OBD. Σε πολλά αυτοκίνητα ο εγκέφαλος διαβάζεται και γράφεται από την πρίζα διάγνωσης, χωρίς να ανοίξει τίποτα. Είναι η πιο γρήγορη μέθοδος.

Στον πάγκο (bench / boot). Σε νεότερους ή κλειδωμένους εγκεφάλους χρειάζεται να βγει η μονάδα και να διαβαστεί απευθείας, με ειδικό εξοπλισμό. Παίρνει περισσότερο χρόνο αλλά δίνει πλήρες αντίγραφο του λογισμικού.

Σε κάθε περίπτωση κρατάμε αντίγραφο του εργοστασιακού αρχείου πριν γράψουμε οτιδήποτε, και διορθώνουμε τα checksums ώστε ο εγκέφαλος να δεχτεί το νέο πρόγραμμα.

Το Stage 1 είναι πρόγραμμα μόνο σε λογισμικό, χωρίς αλλαγές σε ανταλλακτικά. Ανάλογα με τον κινητήρα δουλεύουμε τα εξής:

• Ζητούμενη ροπή και τα όρια ροπής, ώστε ο εγκέφαλος να επιτρέπει περισσότερη δύναμη.
• Πίεση turbo στους υπερτροφοδοτούμενους κινητήρες, μέσα σε όρια που αντέχει η τουρμπίνα.
• Προπορεία και καύσιμο, ώστε ο κινητήρας να καίει σωστά στο νέο φορτίο.
• Απόκριση γκαζιού και κόφτης στροφών, όπου έχει νόημα.

Δεν φορτώνουμε έτοιμο αρχείο. Μετράμε το αυτοκίνητο στο δυναμόμετρο, γράφουμε, ξαναμετράμε και διορθώνουμε μέχρι οι καμπύλες να είναι σωστές. Δες πραγματικά αποτελέσματα πριν και μετά. Μέχρι σήμερα έχουμε μετρήσει 500+ αυτοκίνητα.

Το Stage 2 είναι πρόγραμμα για αυτοκίνητο με μετατροπές, όπως εξαγωγή, intercooler ή εισαγωγή, όπου ο χάρτης γράφεται γύρω από το νέο hardware.

Για τα περισσότερα αυτοκίνητα δρόμου και trackday ο εργοστασιακός εγκέφαλος με σωστό πρόγραμμα είναι η καλύτερη λύση: κρατάει όλα τα συστήματα του αυτοκινήτου να δουλεύουν μαζί, ξεκινάει κάθε πρωί και οδηγείται κανονικά.

Ο standalone ή «άγραφος» εγκέφαλος χρειάζεται όταν οι μετατροπές ξεπερνούν αυτό που μπορεί να ελέγξει ο εργοστασιακός: αλλαγή κινητήρα, μεγάλο turbo σε κινητήρα που ήταν ατμοσφαιρικός, ειδικοί αισθητήρες για αγωνιστική χρήση. Εκεί ο χάρτης στήνεται από την αρχή.

Όταν ένας εγκέφαλος χαλάσει, η λύση δεν είναι πάντα καινούργιος από την αντιπροσωπεία. Συχνά μπαίνει μεταχειρισμένος εγκέφαλος. Για να δουλέψει πρέπει να πάρει τα στοιχεία του αυτοκινήτου: VIN, κωδικοποίηση, και κυρίως τα δεδομένα του immobilizer, ώστε να αναγνωρίζει τα κλειδιά.

Αν ο παλιός εγκέφαλος διαβάζεται, μεταφέρουμε τα δεδομένα του στον νέο. Αν όχι, γίνεται προσαρμογή με τον κατάλληλο εξοπλισμό. Στα diesel, όπου υπάρχουν κωδικοί για τα μπεκ, περνάμε και αυτούς.

Stage 1 από €450 + ΦΠΑ (€558 με ΦΠΑ). Stage 2 από €550 + ΦΠΑ (€682 με ΦΠΑ). Μέτρηση στο δυναμόμετρο €70. Η τελική τιμή εξαρτάται από τον τύπο του εγκεφάλου και από το αν χρειάζεται ανάγνωση στον πάγκο. Δες τις τιμές ανά μοντέλο.

Μεταχειρισμένος εγκέφαλος: η προσαρμογή στο αυτοκίνητο τιμολογείται αφού αναγνωρίσουμε τον τύπο του, γιατί άλλη δουλειά θέλει ένας Bosch που διαβάζεται από το OBD και άλλη ένας κλειδωμένος που ανοίγει στον πάγκο.

Άγραφος εγκέφαλος (standalone): MS3 Mini για MX-5 NA/NB €1.500 + ΦΠΑ, τοποθετημένο και ρυθμισμένο. Για άλλα builds δες τον άγραφο εγκέφαλο.

Αν το αυτοκίνητο δεν είναι στην Αττική, πολλά μοντέλα γίνονται και με remote tuning.